Lunamatrona: paristòrias e contixeddus.
Lunamatrona: paristòrias e contixeddus.
Primu paristòria.
Is antigus narànt ca primu sa bidda fiat pretzida in duus: una fiat “Luna” e s'àtera “Matrona”. Apustis unu pogheddu, a chi narat in su cincuxentus, ma data no si ndi scit, sa bidda si fut aciunta apari; è po cussu imoi ddi nant “Lunamatrona”.
Segunda paristòria.
Su nòmini “Lunamadro' ” parrit chi siat nàsciu poita ca nci fiat una meri manna, una giudichessa, ca apustis chi si fiat morta, bessiat a pillu in una mata de olia e si poniat a filai. Sigumenti a custas fèminas ddis narànt matronas, insaras dd'ant postu a nòmini a sa bidda.
Contixeddu n.1
Nci fut unu pipieddu chi depiat bessi' a foras po pisciai, ma timiat e naràt: “no andu ca nc'est su Para a capotu e deu timu!
E sa mama ddi naràt: “ bai ca no ddoi est nemus”.
E su fillu: “No andu, nc'est su Para a capotu. Ddu bis ca est inguni?”
E sa mama: “toca, no ddu bis ca funt is abisòngius de babu!”
Contixeddu n.2
Innantis passànt is poberiteddus a pediri sa limùsina. Unu est andau a domu de custa fèmina e fiat abarrau a crocai puru. Custa fèmina ddoi teniat una canna prena de cocois e de sartitzu, e cuss'òmini dd’iat pregontau: “Ita est cussa cosa?”
E sa fèmina: “cussu est Deus e cussus chi funt apicaus funt is Angius”.
A su noti cust'òmini si ndi fiat pesau e iat ghetau is Angius a sa bértula. Atra dii a mangianu, candu si nd'est andau, iat nau: “Sa meri, deu dda lassu cun Deus”.
Contixeddu n.3
Una fèmina teniat su fillu sposu e dd'iat nau: “Candu andas a domu de sa picioca tua, chi est a mangianu saluda “bongiornu”, chi est a merì saluda “bonasera”, chi funt papeddu naraddis “bon'apititu”.
Insaras su fillu ddi narat a sa mama: “circamì sa giacheta, ca andu imui”.
Sa mama: “mesuradì sa giacheta de babu tuu ca est prus noba e prus bellixedda”.
Su fillu si dd'at mesurada e lassada.
Andat a domu de sa sposa e iat saludau: “bongiornu chi est a mangianu, bonasera chi est a merì e bon'apititu chi seis papaendu”.
Si funt castiaus totus apari e su funt postus a arriri.
Su piciocu insaras ddis at pregontau: “poita seis arriendi, poita portu sa giacheta de babai?”
Contixeddu n.4
Duus amigus fiant passilendu in una noti bella de lugori, e unu iat nau: “arratza de noti de lugori”!
E s'àteru iat arrespustu: “No. Custa no est sa luna, est su soli”.
Bint un'òmini, ddu firmant e ddi pregontant: “berus ca est sa luna?”
E s'àteru: “berus ca est su soli?”
E cuss'òmini iat arrespùndiu: “deu no ddu sciu, seu stràngiu.”
Contixeddu n.5
Duus òminis fiant passillendu e iant biu un'àteru òmini ca caminàt tzopi tzopi e abetiànt: unu naràt ca fiat tzopu e s'àteru ca fiat strupiau. Insandus s'acostat aundi fiat cust'òmini e dd'iant pregontau: “berus ca est tzopu?” E s'àteru: “berus ca ses strupiau?”
E cuss'òmini ddis arrespundit: “a si nai sa beridadi credia ca fiat unu tròddiu, invècias mi seu cagau!”
Contixeddu n.6
Una borta, un'òmini teniat unu juu: a unu ddi narànt Agitòriu e s'àteru No Bollu Agiudu.
Una dii fut in su sartu carriau de linna e tzerriàt: Agitòriu!
Duus òminis chi fiant inguni acanta si narant: “si depit essi furriau su carru, toca ca ddoi artziaus a dd'agiudai”. Candu fiant acanta a inguni, su meri de su juu incarrerat a tzerriai: “No Bollu Agiudu!”.
E unu de cussus duus òminis ddi narat: “ma insandus poita tzèrrias agitòriu?
E s'òmini: “ma custu est su nòmini de su juu!”
Traduxidura fata da: "Po no si ndi scaresci. Giochi tradizionali, filastrocche, rituali magici e medicina popolare", a cura dei ragazzi che hanno partecipato al laboratorio, 2000.