Lunamatrona: is imballapipius.
Lunamatrona: is imballapipius.
Is imballapipius e is cantilenas acumpangiànt is giogus po unus cantu de miras. No si narànt sceti po nci passai s'ora ma serbiant puru po imparai a chistionai, a cannosci su spàtziu, su tempus su ritmu, is funtzionis sensorialis e s'afetuosidadi.
Una poriga de imballapipius ca is pipieddus imparànt ddis serbiant po si sci' cumportai cun is mannus, cun sa natura, po cannosci is stagionis e is animalis.
Duncas serbiant po educai is pipieddus.
Imballapipiu n. 1
Sciàcua sciàcua, cubeddu 'e àcua,
cubeddu 'e binu e contus no sciu.
Imballapipiu n. 2
Pèndullu pendiat e Crugullu dromiat,
chi no fessit de Pendullu
iant mortu a Crugullu.
Imballapipiu n. 3
Ninnajoi tenit un 'arbei,
candu dda mullit fait su pei
e ndi sciùsciat su casiddu
cantu eus arropau a Ninnajoi.
Imballapipiu n. 4
Conca arrundada teniat un'juu
e no ddu portàt a logu panù,
sceti a biti' pedra picada,
a contu teneus is corrus de conca arrundada.
Imballapipiu n. 5
Ohi, ohi su didu, ca mi dd'apu segau
torramindi su santidu ca mi nd'as tirau.
Imballapipiu n. 6
Pobidda mia m'at fatu macarronis,
mi nd'at fatu tres che is schidonis,
mi nd'est arrutu unu e m'at mortu su cani
pobiddedda mia torramindi a fai.
Imballapipiu n. 7
Pilloneddu de santa Luxia,
proit proit e fait titia,
pilloneddus de santu Millanu,
proit proit e fait budrellu.
Imballapipiu n. 8
Sa filla 'e tzia Cugurra (sa chi bendit farra)
m'at promìtiu una surra
fiat boghendimì farra...
Mi ddi 'òngiu unu spitzu
bellu asuta de su bratzu
e a color 'e sartzitzu
sa petza mi ddi fatzu;
invècias de s'inchietai
ddi pigat a arri' e a scrillitai,
pensu de dda sighi': ah!ah!ah!ah!
Imballapipiu n. 9
Martzu sicu, messaju arricu
abrili proxosu, messaju diciosu;
martzu cun is froris, abrili cun is bastonis.
Imballapipiu n. 10
Acua e soli, annada 'e lori;
àcua e bentu, annada 'e sramentu.
Imballapipiu n. 11
Circhiolla a mangianu, cras tempus malu,
circhiolla a merì, cras bona dii.
Baballoti baballoti.
Candu is mannus narànt custa imballapipius a is pipieddus, ddis fadiant su chillilliti puru, movendu sa manu in totu su corpus de sa criaturedda cumenti e chi fessit unu baballoti diaderus.
Baballoti baballoti
su chi bessit a de noti
su chi bessit a de 'ii
po ti ndi papai a ti.
Sacu 'e trigu.
Una mannu pigàt a pala una criaturedda e ddu santziàt, narendu:
Sacu sacu
sacu 'e trigu
sacu 'e terra
sbuida sbuida
a terra.
Serra serra.
Sa mama (o un'atru mannu) si poniat sa criatura me is genugus, e naràt:
Serra serra
palas a terra
palas a muru
su topi est mudu
totu sa noti
totu sa dii
fai su letu
e crocadì.
Tzaca manedda.
Candu su pipieddu imparàt a tzacai is manus, is mannus dd'imparànt a nai:
Tzaca manedda
ca benit babu
e ddu portat a ciuciù
a cuaddu
e ddu portat a binnennai
tzaca manedda
ca benit babai.
Su procu.
Gioghendu cun is manus de unu pipiu, is mannus dd'amostànt is didus a unu a unu e, incarrerendu cun su didu mannu, narànt:
Custu est su procu
custu dda mortu
custu dd'at abruschiau
custu si dd'at papau
e a custu, piu piu,
ca no ndi dd'ant lassau.
Babajola babajola.
Custa imballapipius dda narànt is pipieddus etotu. Candu agatànt una babajola, dda pigànt abellu abellu, si dda poniant in su pramu de sa manu e ddi narànt:
Babajola babajola
piga su libru e bai a scola
piga s'aneddu e bai a cojai
babajola pesa a bolai.
Calixerta calixerta.
Is mannus imparànt a is pipieddus a stimai sa natura po mesu de is imballapipius puru. A esempru candu unu pipieddu biriat una calixerta, naràt:
Calixerta calixerta
mama tua est a sa festa
babu tuu est a traballai
tzirigherta torradinci a andai.
Sitzigorru.
Po fai caminai a unu sitzigorru, is pipieddus narànt:
Sitzigorru boga is corrus
chi no ddus bogas
ti pistu e ti maciullu
e apustis ti nci papu
o desinuncas
Sitzigorru boga is corrus
chi no ddus bogas
ti pistu e ti maciullu
boga is corrus asino' ti 'òciu
Girudundu.
Is pipieddus si pigànt po manu e girànt in tundu canta canta e, acabau su cantu, s'ingenugànt.
Acaristia custus cantus si ddus eus scarèscius!
Traduxidura fata de: "Po no si ndi scaresci. Giochi tradizionali, filastrocche, rituali magici e medicina popolare", a cura dei ragazzi che hanno partecipato al laboratorio, 2000.
